SGK, emeklilik işlemlerinde dikkat edilmesi gereken önemli bir kuralı gündeme getiriyor: İkinci dilekçe verilmediği takdirde emeklilik maaşları kesiliyor. Bir sigortalı, emeklilik başvurusu yaptığında; 4/1-a, 4/1-b veya 4/1-c statüsüne bakılmaksızın tüm şartların tamamlandığı varsayılıyor. Ancak, aylık bağlanmasının ardından bu şartların oluşmadığı tespit edilirse SGK’nın izlediği süreç şu şekildedir:
İptal ve Geri Ödeme: Eğer emeklilik maaşı almakta olan bir kişi, gerekli şartları taşımıyorsa, aylığı hemen kesilir. Bu durumda, o güne kadar ödenen tüm maaşlar “yersiz ödeme” olarak kabul edilerek faiziyle birlikte geri talep edilir. Ayrıca, 4/1-c (Emekli Sandığı) statüsündeki kamu görevlileri için emeklilik iptal edilir ve kişi, mağduriyet yaşamaması için eski görevine geri döndürülür.
YENİDEN MAAŞ BAĞLANMASI İÇİN DİLEKÇE GEREKİYOR
SGK uzmanı İsa Karakaş’a göre, maaşı kesilen sigortalılar için süreç tamamen kapanmış sayılmıyor. Şartların tamamlanması durumunda izlenmesi gereken yol ise şu şekildedir:
– Eğer hata tespit edilmeden önce gerçek emeklilik şartları sağlanmışsa, ikinci bir talebe gerek kalmadan maaşın tekrar bağlanması mümkün olabilir.
– Hata tespit edildiyse ve şartlar hala eksikse, sigortalının bu eksiklikleri gidermesi beklenir. Burada kritik nokta, şartlar tamamlandığında sigortalının yeni bir dilekçe vermesinin zorunlu olduğudur. Maaş ödemesi, bu yeni dilekçeyi izleyen ayın başından itibaren başlatılır.
YANLIŞ STATÜDEN MAAŞ ALANLAR NE YAPMALI?
Bazen sigortalının hatasından değil, kurumun sehven yaptığı işlemler sonucunda yanlış statüden (örneğin Bağ-Kur yerine SSK) maaş bağlanabilir. İsa Karakaş bu durumu şöyle açıklıyor: “Eğer hizmetler emeklilik tarihinden önce mevcutsa, sigortalının mağduriyetine yol açılmaz. Yanlış maaş iptal edilir; ancak yeni bir dilekçe istenmeden, doğru statü üzerinden hak kazanılan tarihten itibaren maaş tekrar hesaplanır.”
PRİM BORCU VE MAAŞ KESİNTİSİ
Emeklilik sonrası ortaya çıkan eski prim borçları, emeklilik hakkını tamamen etkilemiyorsa maaşın durdurulmasına neden olmaz. Bu tür durumlarda “sülüs” (1/3) kuralı uygulanır. Yani, borç, sigortalıya ödenen maaşın üçte biri oranında her ay kesilerek tahsil edilir.
MAĞDURİYET YAŞAMAMAK İÇİN “HÜSNÜNİYET” KURALI
Anayasa Mahkemesi’nin 2021 yılında aldığı bir karara göre SGK, kendi hatalarından kaynaklanan sorunlarda vatandaşları mağdur etmemeye özen gösteriyor. Emeklilik başvurusu yapılmadan önce hizmet dökümlerinin ve yaş hesabının dikkatlice incelenmesi, ileride oluşabilecek mali sıkıntıların önüne geçmek için son derece önemlidir.
